દેવ! તુમ્હારે કઈ ઉપાસક કઈ ઢંગ સે આતે હૈં
સેવા મેં બહુમુલ્ય ભેંટ વે કઈ રંગ કી લાતે હૈં
ધૂમધામ સે સાજબાજ સે વે મંદિર મેં આતે હૈં
મુક્તામણિ બહુમુલ્ય વસ્તુઐં લાકર તુમ્હેં ચઢાતે હૈ
મૈં હી હૂઁ ગરીબિની ઐસી જો કુછ સાથ નહીં લાયી
ફિર ભી સાહસ કર મંદિર મેં પૂજા કરને ચલી આયી
ધૂપ-દીપ-નૈવેદ્ય નહીં હૈ ઝાંકી કા શ્રૃંગાર નહીં
હાય! ગલે મેં પહનાને કો ફૂલોં કા ભી હાર નહીં
કૈસે કરૂઁ કીર્તન, મેરે સ્વર મેં હૈ માધુર્ય નહીં
મન કા ભાવ પ્રકટ કરને કો વાણી મેં ચાતુર્ય નહીં
નહીં દાન હૈ, નહીં દક્ષિણા ખાલી હાથ ચલી આયી
પૂજા કી વિધિ નહીં જાનતી, ફિર ભી નાથ! ચલી આયી
પૂજા ઔર પુજાપા પ્રભુવર! ઇસી પુજારિન કો સમઝો
દાન-દક્ષિણા ઔર નિછાવર ઇસી ભિખારિન કો સમઝો
મૈં ઉનમત્ત પ્રેમ કી પ્યાસી હૃદય દિખાને આયી હૂઁ
જો કુછ હૈ, વહ યહી પાસ હૈ, ઇસે ચઢાને આયી હૂઁ
ચરણોં પર અર્પિત હૈ, ઇસકો ચાહો તો સ્વીકાર કરો
યહ તો વસ્તુ તુમ્હારી હી હૈ ઠુકરા દો યા પ્યાર કરો
- સુભદ્રા કુમારી ચૌહાન
Quote – osho
જિસકે ચરણોં મેં ચઢ઼ને કો
શત શત સાગર ઉમડ઼ે આતે
ઉસકો નીર ચઢ઼ાઊં કૈસે.
જિસકી પૂજા મેં જલને કો
કિતને સૂર્ય સિતારે જલતે
ઉસકો દિયા દિખાઊઁ કૈસે.
જિસકી આરતી કી થાલી બન કર
ગૃહ નક્ષત્ર ભી ઘૂમ રહે હૈં
ઉસકો થાલ ઘુમાઊઁ કૈસે.
મન કા ગીત સુનાઊઁ કૈસે ……
भारतीय भषाओँ के शुद्ध उच्चारण के लिए देवनागरी लिपि ही सर्वोत्तम है यह एक सम्भ्रम से विशेष कुछ नहीँ है. हिन्दुस्तान की प्रायः सभी प्रमुख लिपियाँ ब्राह्मी लिपि की वंशजा हैँ जिसके कारण सभी की व्यवस्था समान है. यही तो वजह है की हिन्दी भाषा कन्नड़ लिपि मेँ भी यथातथ लिखी जा सकती है तो तमिऴ भाषा भी देवनागरी लिपि मेँ उचित परिवर्तन करने के पश्चात् लिखी जा सकती है. संशुद्ध देवनागरी लिपि मेँ वे सब अक्षर मौजूद हैँ जिससे भारत की हर भाषा अभिव्यक्त की जा सकती है. अब इसके स्थान पर गुजराती लिपि प्रयुक्त करना किसी भी तरह से उचित दिखता नहीँ है. गुजराती-भाषी (मैँ ख़ुद भा गुजराती-भाषी ही हूँ) बेशक इस सूचन से हर्षान्वित हो जाएँगे. लेकिन सच तो यह है की गुजराती भाषा देवनागरी से किसी भी तरह ज़्यादा सरल नहीँ है. देवनागरी लिपि मेँ ख-ग-घ-च-ज-झ-ञ-ण-त-थ-ध-न-प-ब-भ-म-य-ल-व-श-ष-स ऐसे 22 अक्षर हैँ जिस का दण्ड हटा लेने से संयक्ताक्षर आसानी से बन जाते हैँ, जब की गुजराती लिपि मेँ ખ-ગ-ઘ-ચ-ઞ-ણ-ત-થ-ધ-ન-પ-બ-ભ-મ-ય-ર-વ-શ-ષ-સ-ળ ऐसे 20 अक्षर हैँ. हाथलिखाई मेँ गुजराती मेँ ક્(क्) કૂ (कू) – ફ (फ) – ફ્ (फ्) ફૂ (फू) मेँ भेद करना प्रायः कठिन होता है – देवनागरी मेँ यह भेद साफ़ दीखता है. गुजराती मेँ દ के संयुक्ताक्षर मेँ तो देवनागरी द का ही उपयोग होता है जैसे द्ग-દ્ગ द्घ-દ્ઘ द्द-દ્દ द्ध-દ્ધ द्ब-દ્બ द्भ-દ્ભ द्य-દ્ય द्र-દ્ર द्व-દ્વ. देवनागरी इ-ई स्पष्टतया भिन्न दीखते हैँ – ગુજરાતી ઇ-ઈ के बारे मेँ ऐसा नहीँ कह सकते. शिरोरेखा की बात तो कोई अहमियत नहीँ रखती – हाथलिखाई मेँ तो कँई हिन्दी और मराठी लिखनेवाले भी शिरोरेखा अक़्सर छोड़ ही देते हैँ. हाँ, गुजराती लिपि की तीन विशेषताएँ अवश्य हैँ : (1) देवनागरी ए-ऐ के स्थान पर गुजराती के એ-ઐ कँई ज़्यादा सरल हैँ जब इनके स्वरचिह्नोँ को मूलाक्षर से जोड़ने की बात हो तब. देवनागरी मेँ भी अ के साथ े और ौ के चिह्न ही जोड़े जाए तो यह समस्या भी सुलझ जाती है. वास्तव मेँ कँई लोग इसी तरह से लिखते भी हैँ – छापते भी हैँ. (2) गुजराती ખ देवनागरी ख की तुलना मेँ शायद बेहतर है – क्योँ कि पुरानी देवनागरी मेँ ख रव की भ्रान्ति कराता था. लेकिन आधुनिक देवनागरी मेँ ख मेँ से इस भ्रान्ति को हटाया गया है. (3) देवनागरी ऍ-ऑ की तुलना मेँ गुजराती ઍ-ઑ बेहतर हैँ क्योँ कि ઍ-ઑ के साथ अनुस्वार का प्रयोग आसान है : देवनागरी मेँ ऍ के साथ अनुस्वार लगाने से अँ से भ्रान्ति होती है. इस लिए पञ्जाब-उत्तर प्रदेश-राजस्थान-उत्तराखण्ड-मध्यप्रदेश-बिहार-झारखण्ड-महारा्ष्ट्र-नेपाल इत्यादि मिलाके एक विशाल भूभाग को देवनागरी छोड़ के गुजराती लिपि अपनाने को कहना अपने आप मेँ एक अव्यावहारिक सूचन है. बेहतर तो यह है कि देवनागरी के लिए शिरोरेखा विहीन अक्षरौँ वाले फ़ॉन्ट्स की रचना हो जिस मेँ ए-ओ गुजराती की तरह अ को े – ै के चिह्न लगाके और ऍ-ऑ देवनागरी ए के साथ गुजराती ૅ – ૉ के चिह्न लगाके बताए जाए. इससे गुजराती जनता को देवनागरी लिपि लगभग अपनी गुजराती लिपि जैसी ही लगेगी और दोनोँ लिपियोँ के गुण अपनाए जाने से सरलता भी आएगी.
નિશીથ ધ્રુવ on ફરવરી 24, 2012 કો 2:32 અપરાહ્ન પર said:
ભારતીય ભષાઓઁ કે શુદ્ધ ઉચ્ચારણ કે લિએ દેવનાગરી લિપિ હી સર્વોત્તમ હૈ યહ એક સમ્ભ્રમ સે વિશેષ કુછ નહીઁ હૈ. હિન્દુસ્તાન કી પ્રાયઃ સભી પ્રમુખ લિપિયાઁ બ્રાહ્મી લિપિ કી વંશજા હૈઁ જિસકે કારણ સભી કી વ્યવસ્થા સમાન હૈ. યહી તો વજહ હૈ કી હિન્દી ભાષા કન્નડ઼ લિપિ મેઁ ભી યથાતથ લિખી જા સકતી હૈ તો તમિ ભાષા ભી દેવનાગરી લિપિ મેઁ ઉચિત પરિવર્તન કરને કે પશ્ચાત્ લિખી જા સકતી હૈ. સંશુદ્ધ દેવનાગરી લિપિ મેઁ વે સબ અક્ષર મૌજૂદ હૈઁ જિસસે ભારત કી હર ભાષા અભિવ્યક્ત કી જા સકતી હૈ. અબ ઇસકે સ્થાન પર ગુજરાતી લિપિ પ્રયુક્ત કરના કિસી ભી તરહ સે ઉચિત દિખતા નહીઁ હૈ. ગુજરાતી-ભાષી (મૈઁ ખ઼ુદ ભા ગુજરાતી-ભાષી હી હૂઁ) બેશક ઇસ સૂચન સે હર્ષાન્વિત હો જાએઁગે. લેકિન સચ તો યહ હૈ કી ગુજરાતી ભાષા દેવનાગરી સે કિસી ભી તરહ જ઼્યાદા સરલ નહીઁ હૈ. દેવનાગરી લિપિ મેઁ ખ-ગ-ઘ-ચ-જ-ઝ-ઞ-ણ-ત-થ-ધ-ન-પ-બ-ભ-મ-ય-લ-વ-શ-ષ-સ ઐસે 22 અક્ષર હૈઁ જિસ કા દણ્ડ હટા લેને સે સંયક્તાક્ષર આસાની સે બન જાતે હૈઁ, જબ કી ગુજરાતી લિપિ મેઁ ખ-ગ-ઘ-ચ-ઞ-ણ-ત-થ-ધ-ન-પ-બ-ભ-મ-ય-ર-વ-શ-ષ-સ-ળ ઐસે 20 અક્ષર હૈઁ. હાથલિખાઈ મેઁ ગુજરાતી મેઁ ક્(ક્) કૂ (કૂ) – ફ (ફ) – ફ્ (ફ્) ફૂ (ફૂ) મેઁ ભેદ કરના પ્રાયઃ કઠિન હોતા હૈ – દેવનાગરી મેઁ યહ ભેદ સાફ઼ દીખતા હૈ. ગુજરાતી મેઁ દ કે સંયુક્તાક્ષર મેઁ તો દેવનાગરી દ કા હી ઉપયોગ હોતા હૈ જૈસે દ્ગ-દ્ગ દ્ઘ-દ્ઘ દ્દ-દ્દ દ્ધ-દ્ધ દ્બ-દ્બ દ્ભ-દ્ભ દ્ય-દ્ય દ્ર-દ્ર દ્વ-દ્વ. દેવનાગરી ઇ-ઈ સ્પષ્ટતયા ભિન્ન દીખતે હૈઁ – ગુજરાતી ઇ-ઈ કે બારે મેઁ ઐસા નહીઁ કહ સકતે. શિરોરેખા કી બાત તો કોઈ અહમિયત નહીઁ રખતી – હાથલિખાઈ મેઁ તો કઁઈ હિન્દી ઔર મરાઠી લિખનેવાલે ભી શિરોરેખા અક઼્સર છોડ઼ હી દેતે હૈઁ. હાઁ, ગુજરાતી લિપિ કી તીન વિશેષતાએઁ અવશ્ય હૈઁ : (1) દેવનાગરી એ-ઐ કે સ્થાન પર ગુજરાતી કે એ-ઐ કઁઈ જ઼્યાદા સરલ હૈઁ જબ ઇનકે સ્વરચિહ્નોઁ કો મૂલાક્ષર સે જોડ઼ને કી બાત હો તબ. દેવનાગરી મેઁ ભી અ કે સાથ ે ઔર ૌ કે ચિહ્ન હી જોડ઼ે જાએ તો યહ સમસ્યા ભી સુલઝ જાતી હૈ. વાસ્તવ મેઁ કઁઈ લોગ ઇસી તરહ સે લિખતે ભી હૈઁ – છાપતે ભી હૈઁ. (2) ગુજરાતી ખ દેવનાગરી ખ કી તુલના મેઁ શાયદ બેહતર હૈ – ક્યોઁ કિ પુરાની દેવનાગરી મેઁ ખ રવ કી ભ્રાન્તિ કરાતા થા. લેકિન આધુનિક દેવનાગરી મેઁ ખ મેઁ સે ઇસ ભ્રાન્તિ કો હટાયા ગયા હૈ. (3) દેવનાગરી ઍ-ઑ કી તુલના મેઁ ગુજરાતી ઍ-ઑ બેહતર હૈઁ ક્યોઁ કિ ઍ-ઑ કે સાથ અનુસ્વાર કા પ્રયોગ આસાન હૈ : દેવનાગરી મેઁ ઍ કે સાથ અનુસ્વાર લગાને સે અઁ સે ભ્રાન્તિ હોતી હૈ. ઇસ લિએ પઞ્જાબ-ઉત્તર પ્રદેશ-રાજસ્થાન-ઉત્તરાખણ્ડ-મધ્યપ્રદેશ-બિહાર-ઝારખણ્ડ-મહારા્ષ્ટ્ર-નેપાલ ઇત્યાદિ મિલાકે એક વિશાલ ભૂભાગ કો દેવનાગરી છોડ઼ કે ગુજરાતી લિપિ અપનાને કો કહના અપને આપ મેઁ એક અવ્યાવહારિક સૂચન હૈ. બેહતર તો યહ હૈ કિ દેવનાગરી કે લિએ શિરોરેખા વિહીન અક્ષરૌઁ વાલે ફ઼ૉન્ટ્સ કી રચના હો જિસ મેઁ એ-ઓ ગુજરાતી કી તરહ અ કો ે – ૈ કે ચિહ્ન લગાકે ઔર ઍ-ઑ દેવનાગરી એ કે સાથ ગુજરાતી ૅ – ૉ કે ચિહ્ન લગાકે બતાએ જાએ. ઇસસે ગુજરાતી જનતા કો દેવનાગરી લિપિ લગભગ અપની ગુજરાતી લિપિ જૈસી હી લગેગી ઔર દોનોઁ લિપિયોઁ કે ગુણ અપનાએ જાને સે સરલતા ભી આએગી.
Thanks for your opinion.